Τα είδη του ἂν
|
Διακρίνουμε τρία είδη του ἂν
|
1. Υποθετικό. Βρίσκεται στην αρχή δευτερεύουσας υποθετικής πρότασης και συντάσσεται πάντοτε
με Υποτακτική. π.χ. πολὺ
γὰρ πλείω ὠφεληθήσεσθε, ἂν ἡμεῖς
ἔχωμεν.
2. Αοριστολογικό. Δεν
εισάγει δευτερεύουσα πρόταση και βρίσκεται σε δευτερεύουσα αναφορική,
χρονική, τελική ή πλάγια ερωτηματική πρόταση. [μετά από αναφορική λέξη,
χρονικό ή τελικό σύνδεσμο].
Συντάσσεται πάντοτε με Υποτακτική
Μεταφράζεται με: τυχόν,
ενδεχομένως ή με την προσθήκη της κατάληξης –δήποτε στο τέλος της αναφορικής ή της χρονικής λέξης. π.χ. Γύμναζε σεαυτὸν πόνοις ἑκουσίοις,
ὅπως
ἂν
δύνῃ
καὶ
τοὺς
ἀκουσίους
ὑπομένειν
3. Δυνητικό. Δεν είναι σε καμιά περίπτωση
η πρώτη λέξη της πρότασης στην οποία ανήκει.
Συντάσσεται με:
Α) Δυνητική οριστική
Μορφή: Οριστική ιστορικού χρόνου +
δυνητικό ἂν.
Χρόνοι: Παρατατικός – Αόριστος –
Υπερσυντέλικος
Σημασία: η δυνητική οριστική δηλώνει:
1.
Το δυνατό να γίνει στο παρελθόν, κάτι που θα ήταν
δυνατό να πραγματοποιηθεί στο παρελθόν (Μετάφραση:
θα + παρατατικός, θα ήταν δυνατό να …)
2.
Το μη πραγματικό, κάτι που ήταν δυνατό, αλλά δεν
πραγματοποιήθηκε ή είναι αντίθετο με την πραγματικότητα (Μετάφραση: θα + παρατατικός, κτλ.)
3.
Επανάληψη στο παρελθόν (με παρατατικό και αόριστο),
κάτι πραγματικό που επαναλαμβανόταν στο παρελθόν κατά συνήθεια ή μια σειρά
ομοίων διαδοχικών πράξεων του παρελθόντος (Μετάφραση:
συνήθιζα να…)
π.χ. εἰ μὲν οὖν
ἐν
τῷ
δικαστηρίῳ ἐκρίνοιντο, ῥᾳδίως
ἂν
ἐσῴζοντο
Β)
Δυνητική ευκτική
Μορφή: Ευκτική + δυνητικό ἂν
Χρόνοι: Όλοι οι χρόνοι που διαθέτουν
Ευκτική εκτός από
το ΜΕΛΛΟΝΤΑ
Σημασία: Η δυνητική ευκτική δηλώνει το
δυνατό να γίνει στο παρόν – μέλλον Μετάφραση:
θα + Παρατατικός, μπορώ να, μπορούσα να, είναι δυνατό να, θα ήταν δυνατό να,
ήταν δυνατό να. π.χ. καὶ
τούτ’ ἐκ
τῆς
παρὰ
τοῖς
σιτοφύλαξιν ἀπογραφῆς ἄν τις ἴδοι
Γ)
Δυνητικό απαρέμφατο
Μορφή: Απαρέμφατο + δυνητικό ἂν
Χρόνοι: Όλοι οι χρόνοι που διαθέτουν
απαρέμφατο εκτός
(ίσως) από το Μέλλοντα
Συνήθως είναι
άναρθρο και ειδικό, χωρίς όμως αυτό να είναι απόλυτο.
Σημασία: Το δυνητικό απαρέμφατο
ισοδυναμεί με δυνητική ευκτική ή δυνητική οριστική, ανάλογα με την
ιδιαίτερη σημασία του, η οποία διαφαίνεται από τα συμφραζόμενα.
Μετάφραση: ως απαρέμφατο –ανάλογα με το
είδος του– και ως δυνητική έγκλιση. π.χ.
φημὶ οὐδαμοῦ
ἂν
φανῆναι
τὸν
ἰατρὸν
Δ) Δυνητική μετοχή
Μορφή: Μετοχή + δυνητικό ἂν
Χρόνοι: Όλοι οι χρόνοι που διαθέτουν μετοχή
εκτός (ίσως)
από το Μέλλοντα
Σημασία: Η δυνητική μετοχή ισοδυναμεί
με δυνητική ευκτική ή δυνητική οριστική, ανάλογα με την
ιδιαίτερη σημασία της, η οποία διαφαίνεται από τα συμφραζόμενα. [συνήθως είναι κατηγορηματική].
Μετάφραση: ως μετοχή –ανάλογα με το
είδος της– και ως δυνητική έγκλιση. π.χ.
πόλλ’
ἂν
ἔχων
εἰπεῖν
παραλείπω
Παρατήρηση Αρκετές φορές τυχαίνει ανάμεσα στο
δυνητικό ἂν και το
ρηματικό τύπο που αυτό συνοδεύει να παρεμβάλλονται προτάσεις ή πολλές λέξεις ·
στην περίπτωση αυτή μπορεί το ἂν
να επαναληφθεί μετά τις προτάσεις ή
τις λέξεις αυτές. π.χ. οὒτ’
ἂν
πολλὰ
ἀγαθὰ
εἰργασμένος
τούτοις ἂν ἐσῳζόμην τοῖς
ἀγαθοῖς
Θέση α. Το δυνητικό ἂν τίθεται κανονικά μετά από το ρηματικό τύπο με τον οποίο συνδέεται.
π.χ. ἔνθα πολλὴν
μὲν
σωφροσύνην καταμάθοι ἄν τις
β. Όταν
όμως προηγούνται λέξεις ισχυρά τονισμένες, όπως αρνήσεις ή ερωτηματικές
αντωνυμίες (οὐκ, οὔτε,
οὐδέ,
πῶς,
ποῦ,
τίνες) έλκουν το δυνητικό ἂν και το απομακρύνουν από το
ρήμα · η θέση του τότε είναι ύστερα από τις λέξεις αυτές. π.χ. δειξάτω ὡς οἱ
Θετταλοὶ
νῦν
οὐκ
ἂν
ἐλεύθεροι
γένοιντο ἄσμενοι
γ. Λέξεις
συνώνυμες σχεδόν με το δυνητικό ἂν
(ἴσως,
τυχόν, τάχα) συνεκφέρονται με αυτό. π.χ. εἰ οὖν ἐγὼ
τοῦτο
εἴποιμι,
ἴσως
ἄν
μοι δικαίως καθάπτοιντο
δ. Όταν
πρόκειται να τονιστεί ιδιαίτερα κάποια
λέξη της πρότασης, τότε το δυνητικό ἂν
τίθεται ύστερα από αυτήν · αν, εξάλλου,
παραστεί ανάγκη να τονιστούν δύο ή τρεις λέξεις , τότε το ἂν
επαναλαμβάνεται και τίθεται έπειτα
από τις λέξεις αυτές. π.χ. ὁρῶν τὸ
περιτείχισμα ἁπλοῦν ὂν καί, εἰ
ἐπικρατήσειέ
τις τῆς
ἀναβάσεως,
ῥᾳδίως
ἂν
αὐτὸ
ληφθέν, ἠπείγετο ἐπιθέσθαι τῇ
πείρᾳ (κανονικά το ἂν
συνάπτεται με την κατηγορηματική μετοχή ληφθέν,
επειδή όμως ο Θουκυδίδης θέλει να τονίσει το ῥᾳδίως,
τίθεται έπειτα από αυτό) – ὑμεῖς δὲ
ἴσως
τάχ’ ἂν
ἀχθόμενοι,
κρούσαντες ἂν μέ, πειθόμενοι Ἀνύτῳ
ῥᾳδίως
ἂν
ἀποκτείναιτε
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου